Tutya Nedir? Tekne ve Yatlarda Tutyanın Görevi

Tutya Nedir?

Denizde kullanılan tekneler, yatlar ve gemiler sürekli olarak korozyon riski altındadır. Özellikle tuzlu su ortamında çalışan metal parçalar zamanla aşınır ve ciddi hasarlar oluşabilir. Bu hasarları önlemek için kullanılan en etkili koruma yöntemlerinden biri tutyalardır.

Denizcilik sektöründe yaygın olarak kullanılan tutyalar, doğru seçildiğinde ve düzenli kontrol edildiğinde pervane, şaft, saildrive ve diğer metal ekipmanların ömrünü önemli ölçüde uzatır.

Tekne ve Yatlarda Tutya Kullanımı

Tutya, metal parçaları galvanik korozyona karşı korumak amacıyla kullanılan kurban anotlardır.

Denizcilik sektöründe "tutya" olarak bilinen bu ürünler genellikle;

• Çinko anot

• Alüminyum anot

• Magnezyum anot

alaşımlarından üretilir.

Tutya, koruduğu metal parçadan daha aktif bir metal olduğu için öncelikle kendisi aşınır ve koruduğu ekipmanın zarar görmesini engeller. Bu nedenle "kurban anot" olarak adlandırılır.

Tutya Nasıl Çalışır?

Tutya, elektrokimyasal koruma prensibi ile çalışır.

Deniz suyu içerisinde bulunan farklı metaller arasında elektriksel potansiyel fark oluşur. Bu durum galvanik korozyona neden olur. Tutya sisteme bağlandığında en aktif metal olarak davranır ve oluşan korozyonun kendi üzerinde gerçekleşmesini sağlar.

Böylece;

• Pervane

• Şaft

• Saildrive

• Sterndrive

• Dümen sistemi

• Isı eşanjörü

• Deniz suyu devresi ekipmanları

korozyondan korunmuş olur.

Korozyon Nedir?

Korozyon, metallerin çevresel etkiler sonucu kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonlarla aşınmasıdır.

Deniz suyundaki tuzlar güçlü bir elektrolit ortam oluşturur. Bu ortamda farklı metaller bir araya geldiğinde metal kaybı başlar ve zamanla ekipmanlarda ciddi hasarlar meydana gelir.

Galvanik Korozyon Nedir?

Galvanik korozyon, farklı özelliklere sahip iki metalin deniz suyu içerisinde elektriksel olarak temas etmesi sonucu oluşan aşınmadır.

Örneğin;

• Bronz pervane

• Paslanmaz çelik şaft

birlikte çalışırken galvanik hücre oluşturabilir. Bu durumda sistemdeki daha aktif metal zamanla aşınır.

Tutyanın görevi, sistemdeki en aktif metal olarak davranarak bu aşınmanın değerli ekipmanlar yerine kendi üzerinde gerçekleşmesini sağlamaktır.

Çinko, Alüminyum ve Magnezyum Tutya Arasındaki Farklar

Çinko Tutya

Çinko anotlar uzun yıllardır denizcilik sektöründe kullanılmaktadır.

Avantajları:

• Deniz suyunda güvenilir koruma sağlar.

• Ekonomiktir.

• Yaygın olarak bulunur.

Alüminyum Tutya

Günümüzde birçok motor ve saildrive üreticisi tarafından tercih edilmektedir.

Avantajları:

• Daha hafiftir.

• Daha yüksek koruma kapasitesine sahiptir.

• Daha uzun ömürlüdür.

• Çinkoya göre daha verimli çalışır.

Birçok modern Volvo Penta, Yanmar, Mercury ve Yamaha sisteminde alüminyum anot kullanımı önerilmektedir.

Magnezyum Tutya

Magnezyum anotlar tatlı su kullanımları için tasarlanmıştır.

Deniz suyunda kullanılması tavsiye edilmez çünkü çok hızlı tüketilir ve aşırı koruma oluşturabilir.

Tutya Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Genel kabul gören uygulamaya göre tutya ilk ağırlığının yaklaşık %50'sini kaybettiğinde değiştirilmelidir.

Ayrıca;

• Her karaya alma sırasında kontrol edilmelidir.

• Yılda en az bir kez incelenmelidir.

• Kaçak akım problemi olan teknelerde daha sık kontrol edilmelidir.

Tutyanın Erimemesi iyi Bir Şey Midir?

Birçok tekne sahibi tutyanın erimemesini olumlu bir durum olarak değerlendirir. Ancak bu her zaman doğru değildir.

Hiç erimeyen bir tutya aşağıdaki problemlerin göstergesi olabilir:

• Elektriksel bağlantı eksikliği

• Yanlış anot seçimi

• Kalitesiz alaşım

• Boya veya izolasyon nedeniyle temas kaybı

• Kaçak akım problemleri

Tutyanın belirli oranda tüketilmesi genellikle sistemin çalıştığının göstergesidir.

Tutya Tel Fırça ile Temizlenir mi?

Sahada en sık karşılaştığımız yanlış uygulamalardan biri, tutya yüzeyinin çelik tel fırça ile agresif şekilde temizlenmesidir.

Birçok tekne sahibi veya bakım personeli, tutya üzerinde oluşan tabakanın tamamen temizlenmesi gerektiğini düşünmektedir. Ancak bu işlem çoğu zaman faydadan çok zarar verebilir.

Özellikle kaliteli çinko ve alüminyum anotların yüzeyinde zamanla ince bir oksit tabakası oluşur. Bu tabaka anotun çalışmasını tamamen durdurmaz ve çoğu durumda koruma görevine devam eder.

Sert çelik tel fırçalar ile yapılan temizlik işlemleri;

• Tutyanın yüzey yapısına zarar verebilir.

• Çelik parçacıklarının anot yüzeyine gömülmesine neden olabilir.

• Galvanik koruma performansını düşürebilir.

• Tutyanın gereğinden hızlı tüketilmesine yol açabilir.

• Elektrokimyasal davranışını değiştirebilir.

Antalya Gemi Mühendislik olarak sahada en sık karşılaştığımız hatalardan biri, çalışmayan veya yanlış seçilmiş bir tutyanın tel fırça ile temizlenerek tekrar aktif hale getirilmeye çalışılmasıdır.

Çoğu durumda sorun yüzey kirliliği değildir.

Asıl nedenler genellikle:

• Yanlış anot seçimi

• Elektriksel bağlantı eksikliği

• Kalitesiz anot kullanımı

• Kaçak akım problemleri

• Pasifleşmiş veya kullanım ömrünü tamamlamış anotlar

olmaktadır.

Bu nedenle bakım sırasında yalnızca yüzey temizliğine odaklanmak yerine sistemin tamamının kontrol edilmesi gerekir.

Kaliteli Bir Tutya Neden Önemlidir?

Tutyanın koruma performansı kullanılan alaşımın kalitesine doğrudan bağlıdır.

Kalitesiz veya standart dışı üretilmiş anotlar;

• Yeterli koruma sağlayamaz.

• Erken pasifleşebilir.

• Beklenenden hızlı tüketilebilir.

• Koruması gereken metal parçaların zarar görmesine neden olabilir.

Bu nedenle güvenilir üreticilerden temin edilen ve kullanım alanına uygun seçilmiş anotlar tercih edilmelidir.

Sonuç

Tutya, teknelerde galvanik korozyona karşı kullanılan en etkili koruma yöntemlerinden biridir. Doğru anot seçimi, düzenli kontrol ve profesyonel bakım sayesinde pervane, şaft, saildrive, sterndrive ve diğer metal ekipmanlar uzun yıllar güvenli şekilde kullanılabilir.

Özellikle tutyanın yalnızca tüketilip tüketilmediğine değil, doğru çalışıp çalışmadığına da dikkat edilmelidir. Doğru seçilmiş ve doğru monte edilmiş bir tutya, deniz ortamında çalışan metal ekipmanların ömrünü önemli ölçüde uzatarak yüksek maliyetli hasarların önüne geçer.

İlgili Ürünler

Volvo Penta Tutyaları Volvo Penta Saildrive 130S / 150S Tutya Kiti (23615636)

Yanmar Saildrive Tutyası Yanmar Saildrive Tutyası (196450-02501)

Tüm Anot ve Tutya Ürünleri